Adolescenten

JEUGDBOEKEN NR. 10, DECEMBER 2023

Jeffrey Dral: Liegen zul je. Dit is het verhaal dat ik van die twee nooit mocht vertellen

door Henk van Viegen

15+ - ‘Ik hoop dan ook dat dit boek herkenning kan bieden, relativering en troost, maar vooral hoop en inspiratie.’  

Deze zin uit Drals nawoord typeert niet alleen zijn boek, maar geeft ook wel aardig de ambitie ervan weer. Een en ander wordt onderstreept door de ondertitel. Het gaat hier niet om een of ander literair meesterstukje, maar om een verhaal met een boodschap. Gebaseerd op zoals dat heet ware gebeurtenissen die de lezer zou kunnen kennen, met het doel hem/haar/die én de auteur getroost en gesterkt achter te laten. Een opvallend element in de opsomming is het woord ‘relativering’. Ondanks de afstandelijke, harde manier waarop de twee boosdoeners aangeduid worden (‘die twee’), moet er kennelijk ruimte zijn voor niet al te heftige overgave aan de door het verhaal opgeroepen emoties.
 
Aan het begin van de roman valt van enige relativering helemaal niets te merken. Die begint met een proloog waarin het hoofdpersonage, Jeff, thuiskomt, enkele jaren na alle ellende, bij zijn vriend en geliefde Valentijn (what’s in a name). Totaal overstuur, geestelijk en lichamelijk. Hij heeft net een van ‘die twee’ teruggezien. Op de volgende pagina worden hun namen al onthuld: het zijn schaatstrainer/ontwerper William en zijn vriend Tom. Al wat oudere mannen die met een heleboel mooie praatjes en aandacht niet alleen Jeff (een talentrijke kunstschaatser, maar op school gepest) inpakken maar ook zijn ouders.
 
Bijna onder hun ogen verleiden de twee de dan pas 16-jarige Jeff tot aanvankelijk vriendelijke, maar gaandeweg steeds ruigere seks. Alles onder de vleugels van verliefdheid. Als Jeff doorkrijgt dat het er vooral om gaat dat zij een gratis seksmaatje aan hem hebben, probeert hij enkele malen een eind te maken aan hun relatie. Ook heeft hij een paar keer een relatie met een leeftijdgenoot, tot hij uiteindelijk belandt in de nu ook fysieke armen van zijn onlinevriend Valentijn. De tegenstelling met de ongelijke, op macht gebaseerde relatie met de twee mannen is groot. Nu is er veel ruimte voor liefheid en tederheid en vallen er opvallend kinderlijke termen als ‘verkering willen’.
 
Vooral de rol van de ouders is opmerkelijk. Jeff is al uit de kast gekomen, en toch vinden zijn ouders het prima dat de twee mannen op Jeffs kamer blijven overnachten en dat Jeff bij hen logeert. Meer dan wat vage opmerkingen van vader dat hij ze toch zeker kan vertrouwen komt het niet. Alleen moeder begint op een gegeven moment te vermoeden dat er meer aan de hand is, maar dat landt nooit echt diep omdat ze op de schaatsbaan geniet van de omgang met William. Ze vinden het dus ook in orde dat Jeff voor zijn opleiding ontwerpen stage gaat lopen bij William. Sterker nog: Jeff wil dat eigenlijk zelf niet, hij is zich juist aan het losmaken van de twee mannen. Dat gaat erg moeizaam. Niet alleen weten ze hem steeds, al dan niet met enig geweld, weer in zijn of hun bed te wurmen, ook worstelt hij met zijn gevoelens voor hen. Maar zijn ouders zien het als een kans omdat hij nog geen stageplek gevonden heeft.
 
Liegen zul jeis een expliciet verteld verhaal, van de lezer wordt dus niet meer verwacht dan zich over te geven aan wat Dral ze biedt: de verwarring van een jongen binnen een ongelijkwaardige relatie, hier en daar wat te uitgebreid maar meestal snel verteld, met veel dialoog. Op een bepaald moment, maar dat duurt enige jaren, is het moment bereikt dat Jeff zijn verhaal wel móet vertellen. Hij doet dat aan zijn stagebegeleider, zijn beste vriendin Noor, zijn ouders en ten slotte ook aan de politie. Valentijn was al op de hoogte.
 
Vooral hier zit veel herkenning. We zijn de laatste jaren overspoeld met verhalen van jonge mensen die in hun nog jongere jaren slachtoffer geworden zijn van hun docent, trainer, regisseur. En altijd is er de, vaak impliciete kritiek: waarom ben je niet eerder met je verhaal gekomen, dan was het geloofwaardiger geweest! Drals geschiedenis maakt nog maar eens duidelijk dat dat zo gemakkelijk nog niet is. Pas in een laat stadium kan Jeff zijn belofte aan William en Tom: hun geheim bewaren, breken. Het schrijven erover heeft hem nóg een keer bevrijd.
 
Drals literatuuropvatting is duidelijk. Wat niet wil zeggen dat hij helemáal geen aandacht besteedt aan de wat meer literaire middelen. Mooi uitgewerkt, en hier en daar geestig, is bij voorbeeld het motief van het schaatspak. Ook aardig is de manier waarop Dral Jeffs vooral zwijgzame zusje een subtiele plek in het verhaal geeft.
 
Het omslag is van ontwerper Dral zelf. Het verhaal wordt voorafgegaan door een zogenoemde ‘trigger warning’. Immers, lezers die iets dergelijks hebben meegemaakt, kunnen teruggeworpen worden op hun eigen ervaringen. Na het dankwoord volgen nog een paar pagina’s tips voor slachtoffers van seksueel geweld.
 
Jeffrey Dral: Liegen zul je. Dit is het verhaal dat ik van die twee nooit mocht vertellen, Volt, Amsterdam 2023, 400 p. ISBN 9789021483375. Distributie L&M Books

deze pagina printen of opslaan

Nieuwe recensies

BOEKEN NR. 2, FEBRUARI 2024

Bloedzang

Caro Van Thuyne

De essays 1982-2022

Stefan Hertmans

De vlaktes

Federico Falco

Licht dat naar ons tast. Verzamelde gedichten

Bernard Dewulf

Puur geluk

Katherine Mansfield

naar overzicht

JEUGDBOEKEN NR. 2, FEBRUARI 2024

Er kwam een krokodil logeren

Harmen van Straaten

Het meisje van het woud

Eléonore Devillepoix

Liefde en dood in de rode stad

Rindert Kromhout

Net goed!

Tjibbe Veldkamp, Rachelle Slingerland (ill.)

Patina. Patty is geen bagger

Jason Reynolds

naar overzicht


ontwerp: Ann Van der Kinderen   |   programmatie: dataweb   |   © MappaLibri